

SCROLL
'Ενας Εισαγωγικός Οδηγός στην Ιατρική Πρόληψη

Δημοφιλή άρθρα
1. Διατροφή, Ενέργεια και Μακροθρεπτικά Συστατικά σε Όλες τις Ηλικίες
Heymsfield SB, Shapses SA. Guidance on Energy and Macronutrients across the Life Span. N Engl J Med 2024;390:1299–1310.

Μάθετε τις σύγχρονες ιατρικές οδηγίες για την πρόσληψη ενέργειας, πρωτεΐνης, υδατανθράκων και λιπών σύμφωνα με το New England Journal of Medicine (NEJM, 2024). Επιστημονική καθοδήγηση για σωστή διατροφή σε όλες τις ηλικίες.
Το άρθρο του New England Journal of Medicine (Heymsfield & Shapses, 2024) συνοψίζει τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τις ενεργειακές ανάγκες και τα μακροθρεπτικά συστατικά — πρωτεΐνες, λίπη και υδατάνθρακες — σε όλα τα στάδια της ζωής.
Ενεργειακές Ανάγκες
Η ενέργεια που χρειαζόμαστε καθορίζεται από την ηλικία, το φύλο και το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας.
Η ισορροπία μεταξύ θερμίδων που προσλαμβάνονται και θερμίδων που καταναλώνονται είναι κρίσιμη για τη σταθερότητα του βάρους.
Πρωτεΐνη
Η πρωτεΐνη αποτελεί το βασικό δομικό και λειτουργικό συστατικό του οργανισμού.
-
Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη (RDA): 0.8 g ανά κιλό σωματικού βάρους.
-
Αυξημένες ανάγκες εμφανίζονται σε αθλητές, εγκύους, θηλάζουσες και ηλικιωμένους.
-
Ανώτατο ασφαλές όριο: 2 g/kg/ημέρα· παρατεταμένη υπέρβαση μπορεί να επιβαρύνει τους νεφρούς και τον μεταβολισμό.
-
Πηγές: ψάρια, αυγά, γαλακτοκομικά, όσπρια, σόγια, ξηροί καρποί.
Η επαρκής πρόσληψη συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της αντοχής και της ανοσοποιητικής λειτουργίας.
Λίπη
Τα λίπη είναι απαραίτητα για την απορρόφηση λιποδιαλυτών βιταμινών και την κυτταρική δομή.
-
Ποσοστό ενέργειας από λίπος: 20–35 %.
-
Κορεσμένα λίπη (κρέας, βούτυρο, πλήρη γαλακτοκομικά): κάτω από 10 % των συνολικών θερμίδων.
-
Πολυακόρεστα (ω-6, ω-3) και μονοακόρεστα (ελαιόλαδο, ψάρια, ξηροί καρποί) μειώνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
-
Trans λιπαρά: πρέπει να αποφεύγονται πλήρως.
Η αντικατάσταση κορεσμένων με πολυακόρεστα λίπη — όχι με απλούς υδατάνθρακες — έχει αποδεδειγμένα οφέλη για το καρδιαγγειακό σύστημα.
Υδατάνθρακες και Σάκχαρα
Οι υδατάνθρακες αποτελούν την κύρια πηγή ενέργειας του οργανισμού.
-
Ποσοστό ενέργειας: 45–65 %.
-
Ελάχιστη ημερήσια ποσότητα: 130 g (για την εγκεφαλική λειτουργία).
-
Περιορισμός προστιθέμενων σακχάρων: <10 % των ημερήσιων θερμίδων.
-
Τα φυσικά σάκχαρα από φρούτα και λαχανικά δεν έχουν τις ίδιες επιπτώσεις με τα επεξεργασμένα.
-
Προτιμώνται υδατάνθρακες υψηλής ποιότητας — δημητριακά ολικής, όσπρια, φρούτα, λαχανικά — με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες.
Φυτικές Ίνες & Νερό
-
Φυτικές ίνες: 14 g ανά 1000 kcal (περίπου 25–30 g/ημέρα).
Συμβάλλουν στη ρύθμιση του σακχάρου, στη μείωση της χοληστερόλης και στην καλή λειτουργία του εντέρου. -
Νερό: 3.7 L/ημέρα για άνδρες και 2.7 L/ημέρα για γυναίκες (συνολικά από τρόφιμα και ροφήματα).
Η σωστή ενυδάτωση είναι ουσιώδης για τον μεταβολισμό και την αποβολή μεταβολικών προϊόντων.
Υγιεινά Πρότυπα Διατροφής
Τα διατροφικά πρότυπα με τη μεγαλύτερη συσχέτιση με χαμηλή συνολική θνησιμότητα είναι:
-
Μεσογειακή Διατροφή
-
DASH Diet (κατά της υπέρτασης)
-
USDA Healthy Eating Pattern
Κοινά χαρακτηριστικά:
Πλούσια σε φυτικές τροφές, φρούτα, λαχανικά και όσπρια
Φτωχή σε επεξεργασμένα σάκχαρα, κορεσμένα λίπη και κόκκινο κρέας
Χρήση ελαιόλαδου και ψαριού ως κύριες πηγές λίπους
Η καθοδήγηση από ιατρό ή κλινικό διαιτολόγο βοηθά στην προσαρμογή αυτών των προτύπων στις ανάγκες κάθε ατόμου.
2. Αξιολόγηση της Μεταβολικής Ευελιξίας μέσω Μέτρησης Γαλακτικού, Οξείδωσης Λιπών και Υδατανθράκων — Από τη Φυσιολογία της Άσκησης στις Κλινικές Εφαρμογές
(Assessment of Metabolic Flexibility by Means of Measuring Blood Lactate, Fat, and Carbohydrate Oxidation — From Exercise Physiology to Clinical Applications)
San Millán I., Brooks G.A., Sports Medicine (2018); 48(7): 1757–1769

Η μελέτη αυτή αποτελεί θεμελιώδες έργο στη σύγχρονη κατανόηση της Zone 2 προπόνησης και της μεταβολικής ευελιξίας.
Οι ερευνητές San Millán και Brooks εξηγούν ότι η ικανότητα του οργανισμού να εναλλάσσει αποτελεσματικά την ενεργειακή χρήση μεταξύ λιπών και υδατανθράκων είναι δείκτης μεταβολικής υγείας — τόσο σε αθλητές όσο και σε ασθενείς.
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται με έμμεση θερμιδομετρία (μέτρηση VO₂ / VCO₂ και γαλακτικού αίματος) κατά τη διάρκεια βαθμιαίας άσκησης.
Η ζώνη 2 (Zone 2) ή ζώνη μέγιστης καύσης λίπους (FatMax) είναι η περιοχή έντασης άσκησης όπου:
-
το γαλακτικό στο αίμα παραμένει χαμηλό (κάτω από 2 mmol/L) και
-
ο δείκτης RER (ο λόγος του διοξειδίου του άνθρακα που παράγεται προς το οξυγόνο που καταναλώνεται) είναι μικρότερος από 0,85.
Σε αυτή την ένταση ο οργανισμός χρησιμοποιεί κυρίως λίπος για ενέργεια, ενώ οι υδατάνθρακες συμμετέχουν λιγότερο.
Το σημείο όπου η συμβολή λίπους και υδατανθράκων είναι περίπου ίση ονομάζεται Crossover Point (COP) και αποτελεί σημαντικό δείκτη μεταβολικής ευελιξίας και καλής λειτουργίας των μιτοχονδρίων.
Η τακτική άσκηση σ’ αυτό το εύρος:
-
αυξάνει τον αριθμό και τη λειτουργία των μιτοχονδρίων,
-
βελτιώνει την ινσουλινοευαισθησία και το λιπιδαιμικό προφίλ,
-
καθυστερεί τη μετατόπιση στο «γλυκολυτικό» καθεστώς,
-
και ενισχύει την αντοχή επιτρέποντας υψηλότερα φορτία με κυρίαρχη χρήση λίπους.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι οι ίδιες μεταβολικές αρχές ισχύουν σε ασθενείς με παχυσαρκία, αντίσταση στην ινσουλίνη ή δυσλιπιδαιμία, όπου το «crossover point» (COP) συμβαίνει πρόωρα. Η άσκηση στη ζώνη αυτή μπορεί να «μετακινήσει» το COP σε υψηλότερη ένταση, αποκαθιστώντας τη μεταβολική ευελιξία και μειώνοντας τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο.
3. Παγκόσμια Επίδραση των Καρδιαγγειακών Παραγόντων Κινδύνου στις Εκτιμήσεις Διάρκειας Ζωής
(Global Effect of Cardiovascular Risk Factors on Lifetime Estimates)
Δημοσιεύτηκε Μάρτιο 30, 2025 N Engl J Med 2025;393:125-138 DOI: 10.1056/NEJMoa2415879

Πώς οι Παράγοντες Κινδύνου Επηρεάζουν τη Διάρκεια Ζωής
Μια μεγάλη διεθνής μελέτη (πάνω από 2 εκατομμύρια συμμετέχοντες σε 39 χώρες) έδειξε ότι η παρουσία ή η απουσία βασικών παραγόντων κινδύνου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό πόσα χρόνια ζούμε με καλή υγεία.
Τα ευρήματα με απλά λόγια:
-
Όσοι είχαν και τους 5 παράγοντες κινδύνου (υπέρταση, υψηλή χοληστερίνη, παχυσαρκία, διαβήτη, κάπνισμα), είχαν:
-
24% πιθανότητα για καρδιαγγειακή νόσο στη διάρκεια της ζωής (γυναίκες).
-
38% πιθανότητα για καρδιαγγειακή νόσο (άνδρες).
-
-
Όσοι δεν είχαν κανέναν παράγοντα κινδύνου στα 50 τους χρόνια, κέρδιζαν:
-
13 χρόνια περισσότερα χωρίς καρδιοπάθειες και 14 χρόνια περισσότερα ζωής (γυναίκες).
-
11 χρόνια περισσότερα χωρίς καρδιοπάθειες και 12 χρόνια περισσότερα ζωής (άνδρες).
-
Τι κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά στη μέση ηλικία (55–60 ετών);
-
Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης: περισσότερα χρόνια χωρίς καρδιοπάθειες.
-
Η διακοπή του καπνίσματος: περισσότερα χρόνια χωρίς πρόωρο θάνατο.
Συμπέρασμα
Η απουσία των 5 βασικών παραγόντων κινδύνου στην ηλικία των 50 προσθέτει πάνω από μία δεκαετία υγιούς ζωής.
Η μέση ηλικία είναι η πιο σημαντική περίοδος για να αλλάξουμε συνήθειες:
-
Ρυθμίζουμε την πίεση
-
Σταματάμε το κάπνισμα
-
Προσέχουμε βάρος, διατροφή, σάκχαρο και χοληστερίνη
Έτσι κερδίζουμε περισσότερα χρόνια ζωής με ποιότητα.